The controlling element

Gerelateerde afbeelding

In i978, I began a series of journeys across the United States in the company of geologists, with the purpose of doing a piece of writing that would describe not only the rock exposed in roadcuts but the geologists with whom I travelled. The result was meant to be a sort of cross section of North America at about the fortieth parallel, and a picture of the science. On (and away from) Interstate 80, I travelled for a year, sometimes traversing the country all the way, but generally covering a zakelijke energie segment with this or that geologist-with Professor Kenneth Deffeyes, of Princeton University; with the sedimentologist Karen Kleinspehn, then a Princeton graduate student and now a professor at the University of Minnesota; with Anita Harris, of the United States Geological Survey; with David Love, of the Survey; and with the tectonicist Eldridge Moores, of the University of California, Davis. At the end of that first series of’ trips, after I transcribed my notes and developed a structure for the over-all composition, I discovered that I had outlined something that would keep me writing for more years than I wanted to spend consecutively on the subject. The structure had four main sections, which stood apart as well as together, so I decided to write them at intervals, always turning to other fields before returning to geology and to more wanderings with the respective geologists. The additional travel led as far away from Interstate 80 as mainland Greece, the island of Cyprus, a mining camp in Arizona, and the San Andreas Fault from end to end. The topic reached beyond the American cross section into world ophiolites and global tectonics. It somehow involved Robert Louis Stevenson, Chief Washakie, and Theodore Roosevelt (twice). It somehow involved Winona of the Lenape, William Tecumseh Sherman, William Penn, and Johann Augustus Sutter. The controlling element-the theme that guided the basic structure-was plate tectonics. The plate-tectonics revolution had occurred in the nineteen-sixties, and when I set out on my travels the concept was not without detractors. I wanted to see who was opposed, and why, and in what ways the new theory was being tested and applied. There would be plenty of other matters discussed, but plate theory was paramount. The structure is not linear-not a straightforward trip from New York to San Francisco on the interstate. It jumps about the country. For example, it begins in zakelijke energie vergelijken New Jersey and leaps to Nevada, because the tectonics in New Jersey two hundred million years ago are being recapitulated by the tectonics in Nevada today.

Onderzoekers en ontwikkelaars

Gerelateerde afbeelding

Het centraal comité van de communistische partij kon de rap veranderende wereld van de late twintigste eeuw gewoon niet bijhouden. Als alle gegevens in één geheime bunker worden verzameld en alle belangrijke beslissingen worden genomen door een groepje bejaarde apparatsjiks, kunnen ze wel zakelijke energie tonnen kernbommen produceren, maar geen Apple of Wikipedia.
Het verhaal gaat (en waarschijnlijk is het apocrief, zoals de meeste goede verhalen) dat Michail Gorbatsjov, die de zieltogende Sovjet-economie nieuw leven in wilde blazen, een van zijn belangrijkste onderknuppels naar Londen stuurde om te kijken wat dat thatcherisme precies inhield en hoe een kapitalistisch systeem nu eigenlijk werkte. De man kreeg een rondleiding langs de City, de Londense effectenbeurs en de economiefaculteit van de Londense universiteit, waar hij uitgebreid sprak met bankdirecteuren, ondernemers en hoogleraren. Uren later zei de Sovjet-expert ineens: ‘Allemaal goed en wel, maar vergeet al die ingewikkelde economische theorieën nu eventjes. We rijden de hele dag al kriskras door Londen en er is iets wat ik niet snap. In Moskou werken de knapste koppen aan de broodbevoorrading en toch staan er zulke lange rijen in de bakkerijen en kruidenierszaken. Hier in Londen wonen miljoenen mensen en we zijn vandaag langs heel wat winkels en supermarkten gekomen, zonder dat ik één enkele rij voor brood heb gezien. Breng me alstublieft naar degene die over de Londense broodbevoorrading gaat. Ik moet zijn geheim achterhalen.’ Zijn gastheren zakelijke energie vergelijken krabden zich eens achter hun oor, dachten even na en zeiden toen: ‘Er is niemand die over de broodbevoorrading in Londen gaat.’ Dat is het geheim van het kapitalistische succes. Er is geen centrale verwerkingseenheid die alle gegevens over de Londense broodtoevoer naar zich toe trekt. Die informatie beweegt vrij rond tussen miljoenen consumenten en producenten, bakkers en zakenmagnaten, boeren en wetenschappers. De markt bepaalt de prijs van het brood, het aantal broden dat er elke dag gebakken wordt en de prioriteiten van onderzoekers en ontwikkelaars. Als de markt de verkeerde beslissing neemt, wordt die meteen hersteld, aldus de kapitalisten. Voor ons verhaal maakt het niet uit of deze kapitalistische theorie klopt. Het cruciale punt is dat de theorie de economie ziet in termen van dataverwerking.

Toekomstscenario’s

Gerelateerde afbeelding

Als wetenschappers met dit soort toekomstscenario’s geconfronteerd worden, antwoorden ze steevast dat veel medische doorbraken in de twintigste eeuw ook begonnen bij de rijken, maar dat ze uiteindelijk de hele bevolking ten goede kwamen en de sociale kloof eerder hielpen dichten dan dat ze die verbreedden. Vaccinaties en antibiotica waren in het begin bijvoorbeeld vooral iets waar rijke westerlingen van profiteerden, maar tegenwoordig verbeteren ze het leven van alle mensen op aarde. Toch is de verwachting dat het in de eenentwintigste eeuw net zo zal gaan misschien wel een knap staaltje wensdenken, en wel om twee redenen. Ten eerste ondergaat de geneeskunde momenteel een enorme conceptuele revolutie. De twintigste-eeuwse geneeskunde was gericht op het genezen van zieken. De eenentwintigste-eeuwse geneeskunde richt zich steeds meer op het upgraden van gezonde mensen. Het genezen van zieken was een egalitair project, omdat het uitging van een normatieve standaard van fysieke en geestelijke gezondheid die iedereen zou kunnen en moeten zakelijke energie vergelijken bereiken. Als iemand onder de norm zakte, was het de taak van artsen om het probleem te fiksen en hem of haar te helpen om ‘net als alle anderen’ te worden. Het upgraden van gezonde mensen is daarentegen een elitair project, omdat daarbij niet wordt uitgegaan van een universele standaard die op iedereen van toepassing is. Het geeft sommige individuen juist een voorsprong op andere. Mensen willen een superieur geheugen, een bovengemiddelde intelligentie en eersteklas seksuele vermogens. Als de een of andere upgrade zo goedkoop en gewoon wordt dat iedereen hem kan krijgen, wordt dat gewoon de nieuwe standaard, die de volgende generatie behandelingen dan zakelijke energie weer moet overtreffen. Zo zou het kunnen gebeuren dat de armen in 2070 veel betere gezondheidszorg zullen hebben dan nu, maar dat de kloof die hen van de rijken scheidt tegelijk veel en veel groter zal zijn. Mensen vergelijken zichzelf meestal met meer fortuinlijke tijdgenoten en niet met hun beklagenswaardige voorouders. Als je een arme Amerikaan in een sloppenwijk in Detroit vertelt dat hij veel betere zorg krijgt dan zijn overgrootouders een eeuw geleden, zal hij daar waarschijnlijk niet erg van opvrolijken. Die opmerking zal juist enorm zelfvoldaan en neerbuigend overkomen. ‘Waarom zou ik mezelf moeten vergelijken met negentiende-eeuwse fabrieksarbeiders of boeren?’ zegt zo’n man dan. ‘

De industriële revolutie

Gerelateerde afbeelding

In de negentiende eeuw creëerde de industriële revolutie een gigantisch grootsteeds proletariaat en verspreidde het socialisme zich, omdat er geen ander geloof was dat tegemoetkwam aan de volstrekt nieuwe behoeften, dromen en angsten van de nieuwe arbeidende klasse. Uiteindelijk versloeg het liberalisme het socialisme alleen maar omdat het de beste onderdelen van het socialistische program overnam. In de eenentwintigste eeuw zouden we wel eens getuige kunnen worden van de creatie van een gigantische nieuwe niet-arbeidende klasse: mensen die geen enkel economisch, politiek of zelfs artistiek nut meer hebben en niets bijdragen aan de welvaart, macht en glorie van de maatschappij. Deze ‘nutteloze klasse’ zal niet alleen werkloos zijn, maar ook oninzetbaar voor wat voor werk dan ook. In zakelijke energie vergelijken september 2013 publiceerden de Oxford-onderzoekers Carl Benedikt Frey en Michael A. Osborne The Future of Employment, waarin ze bekeken hoe waarschijnlijk het was dat verschillende beroepen binnen de komende twintig jaar overgenomen zouden worden door computeralgoritmen. Het algoritme dat Frey en Osborne ontwikkelden om een en ander te berekenen schatte dat 4 7 procent van de Amerikaanse banen ernstig in gevaar is. Er is bijvoorbeeld een kans van 99 procent dat menselijke telemarketeers en verzekeraars in 2033 vervangen zullen worden door algoritmen. Er is een kans van 98 procent dat hetzelfde zal gebeuren met sportscheidsrechters, 97 procent kans dat het gebeurt met kassières en 96 procent kans voor chef-koks. Obers: 94 procent. Juridisch assistenten: 94 procent. Reisleiders: 91 procent. Bakkers: 89 procent. Buschauffeurs: 89 procent. Bouwvakkers: 88 procent. Dierenartsassistenten: 86 procent. Veiligheidspersoneel: 84 procent. Zeelieden: 83 procent. Barkeepers: 77 procent. Archivarissen: 76 procent. Timmerlieden: 72 procent. Badmeesters: 67 procent. Enzovoort. Er zijn zakelijke energie natuurlijk ook veilige banen. De kans dat computeralgoritmen in 2033 de archeologen zullen vervangen is maar 0,7 procent, omdat hun werk heel precieze vormen van patroonherkenning vereist en geen hoge winsten genereert. Het is dus onwaarschijnlijk dat bedrijven of overheden de komende twintig jaar de nodige investeringen zullen doen om de archeologie te automatiseren

Onvoorziene moeilijkheden

Gerelateerde afbeelding

Priesters hebben dit principe duizenden jaren geleden al ontdekt en er talloze religieuze ceremonieën en geboden omheen gebouwd. Als je mensen wilt laten geloven in imaginaire entiteiten als goden en naties, moet je ze iets kostbaars laten opofferen. Hoe zwaarder het offer, des te overtuigder ze zakelijke energie vergelijken zullen zijn van het bestaan van de imaginaire begunstigde. Een arme boer die een kostbare stier aan Jupiter offert, zal ervan overtuigd zijn en blijven dat Jupiter echt bestaat, want hoe kan hij die domme actie anders goedpraten? De boer zal nog een stier offeren, en nog een, en nog een, alleen maar om niet te hoeven toegeven dat alle vorige stieren weggegooid geld waren. Om precies dezelfde reden zal ik doorgaans een fanatieke Italiaanse nationalist of een enthousiaste communist worden als ik een kind heb opgeofferd aan de glorieuze Italiaanse natie of mijn benen aan de communistische revolutie. Want als de nationale Italiaanse mythen of de communistische propaganda leugens zijn, moet ik onder ogen zien dat de dood van mijn kind of de verlamming in mijn benen helemaal voor niets is geweest. Er zijn niet veel mensen die zoiets kunnen toegeven. In de zakelijke energie economische sfeer heerst dezelfde logica. In 1999 besloot de Schotse regering een nieuw parlementsgebouw neer te zetten. Volgens het oorspronkelijke plan zou de bouw zo’n twee jaar in beslag nemen en veertig miljoen pond kosten. In werkelijkheid kostte het vijf jaar en vierhonderd miljoen. Telkens als de aannemers op onvoorziene moeilijkheden en kosten stuitten, gingen ze naar de Schotse regering en vroegen ze om meer tijd en geld. Telkens als dat gebeurde, zei de regering: Tja, we hebben hier nu al tientallen miljoenen in gestopt en we zouden behoorlijk idioot overkomen als we nu stoppen en met een half afgebouwd casco blijven zitten. Laten we nog maar veertig miljoen vrijmaken.’ Maanden later ging het nog eens precies zo en werd de druk om vooral niet met een onvoltooid gebouw te blijven zitten nog groter. En een paar maanden daarna herhaalde het hele verhaal zich nog eens, enzovoort, tot de uiteindelijke kosten tien keer hoger uitvielen dan de oorspronkelijke beraming.

Een gezaghebbende bron

Gerelateerde afbeelding

Maar diepgelovige christenen, hoe progressief ze ook zijn, kunnen moeilijk toegeven dat ze hun ethiek aan Foucault en Haraway ontlenen. Dus duiken ze weer in de Bijbel, of Augustinus, of Luther, en gaan op zoek. Ze lezen bladzij na bladzij en verhaal na verhaal uiterst aandachtig door, tot ze eindelijk vinden wat ze nodig hebben: een spreuk, parabel of uitspraak die met een beetje goede wil kan betekenen dat God zijn zegen
geeft aan het homohuwelijk en dat vrouwen tot priester gewijd kunnen worden. Vervolgens doen ze net alsof dit idee uit de Bijbel komt, terwijl het in feite afkomstig is van Foucault. De Bijbel blijft zo in gebruik als een gezaghebbende bron, terwijl hij geen inspiratiebron meer is. Daarom winkel huren apeldoorn hebben traditionele religies geen alternatieven voor het liberalisme in de aanbieding. Hun geschriften zeggen niets over genetische modificatie of kunstmatige intelligentie en de meeste priesters, rabbi’s en moefti’s begrijpen niets van de laatste doorbraken in de biologie en de informatica. Het is namelijk zo dat je deze doorbraken alleen kunt begrijpen als je tijd besteedt aan het lezen van wetenschappelijke artikelen en het uitvoeren van laboratoriumexperimenten in plaats van het memoriseren en bediscussiëren van oeroude teksten. Dat wil niet zeggen dat het liberalisme op zijn lauweren kan gaan rusten. Het heeft weliswaar de humanistische geloofsoorlogen gewonnen en in 2016 is er geen werkbaar alternatief. Maar in dat succes ligt de ondergang mogelijk al besloten. De triomferende liberale idealen zetten de mens nu aan tot het streven naar onsterfelijkheid, geluk en goddelijkheid. Wetenschappers en technici besteden steeds meer energie aan deze liberale projecten, aangemoedigd door de onfeilbaar geachte wensen van klanten en kiezers. Maar wat de wetenschappers ontdekken en wat de technici ontwikkelen zou per ongeluk best eens de inherente gebreken van het liberale wereldbeeld en de blindheid van klanten en kiezers kunnen blootleggen. Als het uiteindelijke potentieel van winkel huren breda genetische modificatie en kunstmatige intelligentie zichtbaar wordt, kunnen het liberalisme, de democratie en de vrije markt wel eens net zo achterhaald worden als vuurstenen messen, cassettebandjes, de islam en het communisme.

‘Mutal Assured Destruction’

Gerelateerde afbeelding

De NAVO nam de MAD-doctrine aan (‘Mutal Assured Destruction’ oftewel gegarandeerde wederzijdse vernietiging), waarbij zelfs Sovjetaanvallen met conventionele wapens beantwoord zouden worden met een grootscheepse kernaanval. ‘Als je ons aanvalt,’ dreigden de liberalen, ‘zorgen wij dat niemand het overleeft.’ Achter dit monsterlijke schild wisten de liberale democratie en de vrije markt het uit te zingen in hun laatste bastions en konden westerlingen genieten van seks, drugs en rock-‘n-roll en van wasmachines, koelkasten en televisies. Zonder kernbommen waren er geen Beatles geweest, geen Woodstock en geen overvolle supermarkten. Maar medio jaren zeventig leek de toekomst toe te behoren aan het winkel huren amersfoort socialisme, kernbommen of geen kernbommen.
En toen veranderde alles. De liberale democratie kroop uit de vuilnisbak van de geschiedenis, veegde zichzelf schoon en veroverde de wereld. De supermarkt bleek veel sterker dan de goelag. Deze blitzkrieg begon in Zuid-Europa. De autoritaire regimes in Griekenland, Spanje en Portugal stortten in en maakten plaats voor democratische regeringen. In 1977 maakte Indira Gandhi een eind aan de noodtoestand en werd de democratie in India hersteld. In de jaren tachtig werden militaire dictaturen in Oost-Azië en Latijns-Amerika vervangen door winkel huren enschede democratische regeringen in landen als Brazilië, Argentinië, Taiwan en Zuid-Korea. Eind jaren tachtig, begin jaren negentig veranderde de liberale golf in een ware tsunami die het machtige Sovjetrijk wegspoelde en verwachtingen wekte over het naderende einde van de geschiedenis. Na decennia van nederlagen en tegenslagen behaalde het liberalisme een beslissende overwinning in de Koude Oorlog en kwam het als overwinnaar uit de humanistische geloofsoorlogen, zij het niet geheel ongeschonden.

Premoderne vertellingen

Gerelateerde afbeelding

En waar de meeste premoderne vertellingen draaiden om externe gebeurtenissen en handelingen, benadrukken moderne romans, films en gedichten vaak het gevoel. Grieks-Romeinse epossen en middeleeuwse ridderverhalen waren catalogi van heldendaden. In het ene hoofdstuk werd beschreven hoe een dappere ridder een monsterlijke, mensenetende reus bestreed en doodde. In een ander hoofdstuk redde de ridder een beeldschone prinses van een kantoorruimte huren apeldoorn vuurspuwende draak, die hij doodde. In het derde hoofdstuk werd de prinses ontvoerd door een boze tovenaar, maar de ridder ging in de achtervolging en doodde de snoodaard. Geen wonder dat de held altijd een ridder was, en geen timmerman of boer, want boeren verrichtten geen heldendaden. Wat belangrijk is, is dat de helden geen significante innerlijke veranderingen doormaakten. Achilles, koning Arthur, Roelant en Lancelot waren onbevreesde strijders met een ridderlijk wereldbeeld toen ze op avontuur gingen, en op het eind waren ze nog steeds onbevreesde strijders met hetzelfde wereldbeeld. Alle reuzen die ze doodden en alle prinsessen die ze redden waren bewijzen van hun moed en doorzettingsvermogen, maar ze leerden er uiteindelijk weinig van. De kunsten veranderden totaal door de humanistische focus op gevoel en ervaringen in plaats van daden. Wordsworth, Dostojevski, Dickens en Zola hadden niet zoveel met dappere ridders en waaghalzerij, maar beschreven hoe gewone arbeiders en huisvrouwen zich voelden. Volgens sommigen vond deze moderne focus op het innerlijk zijn hoogtepunt in Ulysses van James Joyce. In 260.000 woorden beschrijft Joyce een dag in het leven van de Dubliners Stephen Dedalus en Leopold Bioom, die in de loop van die dag, nou ja, niet echt veel uitvoeren. Er zijn maar weinig mensen die U!ysses helemaal hebben uitgelezen, maar dezelfde verandering in focus is terug te zien in een groot deel van onze populaire cultuur. In de Verenigde Staten krijgt de televisieserie Survivor vaak de eer (of de schuld) van het feit dat realityshows zo’n rage zijn geworden. Survivor was de eerste realityshow die de allerhoogste kijkcijfers kreeg en in 2007 noemde het tijdschrift Time het een van de honderd beste tv-programma’s aller tijden.5 In elk seizoen worden kantoorruimte huren breda twintig deelnemers in niets aan de verbeelding overlatende zwemkledij geïsoleerd op een tropisch eiland. Ze moeten allerlei uitdagingen aangaan en in elke aflevering moeten ze een afvaller kiezen. De laatste die overblijft, gaat met een miljoen dollar naar huis.

Generatie na generatie

Gerelateerde afbeelding

Generatie na generatie hielp de wetenschap de mens nieuwe energiebronnen te vinden, nieuwe soorten grondstoffen, betere apparatuur en nieuwe productiemethoden. In 2016 heeft de mens dus veel meer energie en grondstoffen tot zijn beschikking dan ooit. Uitvindingen als de stoommachine, de verbrandingsmotor en de computer hebben compleet nieuwe industrieën uit de grond gestampt. Als we twintig jaar vooruit kijken, vertrouwen we erop dat we in 2036 veel meer zullen produceren en consumeren dan nu. We vertrouwen erop dat nanotechnologie, genetische modificatie en kunstmatige intelligentie de productie wederom radicaal zullen vernieuwen en dat er compleet nieuwe afdelingen zullen ontstaan in onze alsmaar uitbreidende supermarkten.
We maken dus een goede kans om het probleem van grondstoffenschaarste te overwinnen. Wetenschappelijke vooruitgang en economische groei vinden plaats in een kwetsbare biosfeer en naarmate ze verder opstomen, destabiliseren de schokgolven het milieu. Om iedereen ter wereld dezelfde levensstandaard te bieden als welvarende Amerikanen zouden we een paar kantoorruimte huren amersfoort extra planeten nodig hebben, maar we hebben er maar één. Als het ecosysteem uiteindelijk echt wordt verwoest door vooruitgang en groei, zullen niet alleen vampiervleermuizen, vossen en konijnen daar een hoge prijs voor betalen, maar sapiens ook. Een ecologische meltdown zal leiden tot economische rampen en politiek tumult, de menselijke levensstandaard zal achteruithollen en mogelijk zal de mensheid het niet eens overleven. We kunnen dit gevaar verkleinen door het tempo van vooruitgang en groei te vertragen. Investeerders die dit jaar een rendement van zes procent op hun portfolio’s verwachten, zouden kunnen leren om over tien jaar tevreden te zijn met drie procent, over twintig jaar met maar één procent en over dertig jaar zal de economie ophouden met groeien en zullen we gelukkig zijn met wat we hebben. Maar aanhangers van groei zijn ten enenmale gekant tegen zulke ketterse ideeën. Volgens hen moeten we juist steeds harder gaan hollen. Als onze ontdekkingen het milieu destabiliseren en de mensheid bedreigen, dan moeten we iets ontdekken wat ons kan beschermen. Als de ozonlaag verdwijnt en kantoorruimte huren enschede we allemaal huidkanker krijgen, moeten we investeren in betere zonnebrandcrème en betere behandelingen tegen kanker. Als alle nieuwe industrieën de lucht en de oceanen vervuilen, waardoor de aarde opwarmt en allerlei soorten uitsterven, dan moeten we virtuele werelden en hightechreservaten voor onszelf bouwen die ons alle goede dingen van het leven kunnen bieden, zelfs als de planeet zo heet, doods en smerig wordt als de hel.

Het moderne convenant

Gerelateerde afbeelding
Het moderne leven is een deal. We sluiten die deal op de dag dat we geboren worden en hij reguleert ons leven tot de dag dat we sterven. Er zijn maar heel weinig mensen die zich aan deze deal weten te onttrekken. Hij bepaalt wat we eten, waar we werken en wat we dromen, waar we wonen, van wie we houden en hoe we overlijden. Op het eerste oog lijkt het moderne leven een extreem ingewikkelde deal en daardoor proberen maar weinigen te begrijpen waar ze zich mee kantoor huren amersfoort hebben ingelaten. Als je software downloadt en daarbij eerst akkoord moet gaan met een overeenkomst die uit tientallen bladzijden juridisch jargon bestaat, dan kijk je daar ook niet echt naar. Je scrolt meteen door naar de laatste pagina, je zet je vinkje bij ‘akkoord’ en je denkt er niet meer over na. Maar in wezen is het moderne leven een verrassend simpele deal. Het hele contract kan samengevat worden in één zinnetje: de mens verklaart zich bereid om inhoud op te geven in ruil voor macht. Voor de moderne tijd geloofden de meeste culturen dat de mens onderdeel uitmaakte van een of ander groot, kosmisch plan. Dat plan was opgesteld door de almachtige goden of de eeuwige wetten van de natuur en de mens kon er niets aan veranderen. Het kosmische plan gafhet mensenleven zin, maar beperkte ook de macht van de mens. Mensen leken eigenlijk net kantoor huren enschede acteurs op een podium. Het script gaf al hun woorden, tranen en gebaren betekenis, maar hun optreden werd er streng door ingeperkt. Hamiet kan niet ineens in de eerste akte Claudius vermoorden of Denemarken verlaten om naar een ashram in India te gaan. Dat staat Shakespeare niet toe. Zo kunnen mensen ook niet eeuwig leven, ze kunnen niet aan alle ziekten ontsnappen en ze kunnen niet alles doen wat ze willen, want dat staat niet in het script.