Geordende en voorspelbare wereld

In een goed geordende en voorspelbare wereld zou de correlatie volmaakt zijn en zou de sterkere ceo in roo procent kantoor huren amersfoort van de paren ook de leider zijn van het meest succesvolle bedrijf. Als het relatieve succes van overeenkomstige bedrijven geheel bepaald zou worden door factoren buiten beheersing van de ceo (noem het toeval als u wilt), zou u ontdekken dat kantoor huren apeldoorn het meest succesvolle bedrijf van de twee in 50 procent van de gevallen door de sterkere ceo geleid werd. Een correlatie van 0,30 houdt in dat de sterkere ceo in ongeveer 60 procent van de gevallen leidinggeeft aan het sterkere bedrijf, een verbetering van niet meer dan ro procent ten opzichte van willekeurig kiezen, iets wat maar weinig aanleiding geeft voor de heldenverering van ceo’s waarvan we zo vaak getuige zijn. Als u een hogere kantoor huren enschede waarde had verwacht – en de meeste mensen doen dat – zou u dit kunnen opvatten als een aanwijzing dat u geneigd bent om de voorspelbaarheid van de wereld te overschatten. Om misverstanden te vermijden: een verhoging van de kans op succes van r op r naar 3 op 2 is een zeer aanmerkelijke verbetering, zowel op de renbaan als in zaken. Vanuit het gezichtspunt van schrijvers over het bedrijfsleven zou een ceo met zo weinig invloed op de resultaten echter weinig indruk maken, zelfs in het geval dat zijn of haar bedrijf het goed doet. Je kunt je moeilijk voorstellen dat mensen bij boekhandels op een luchthaven in de rij staan om een boek te kantoor huren breda kopen dat warmloopt voor de werkwijzen van zakelijke leiders die het gemiddeld net iets beter doen dan het toeval. Consumenten hebben sterke behoefte aan een duidelijke boodschap over de beslissende factoren achter succes en mislukking in zaken, en aan verhalen die hun de indruk geven dat ze begrijpen waar het om draait, ook al is dit begrip misleidend. In een diepgravend boek, The Halo Effect, heeft Philip Rosenzweig, een hoogleraar bedrijfskunde met zijn basis in Zwitserland, aangetoond hoe in de behoefte aan denkbeeldige zekerheid wordt voorzien door twee populaire genres bedrijfsboeken: verhalen over de opkomst (meestal) en val (af en toe) van bepaalde personen en bedrijven, en analyses van verschillen tussen succesvolle en minder succesvolle firma’s.13 Hij trekt de conclusie dat verhalen over succes en mislukking de invloed van leiderschapsstijlen en managementpraktijken op bedrijfsresultaten stelselmatig overdrijven en dat de boodschap die deze verhalen overbrengen, vaak geen nuttige inhoud bevat.

De fout van intuïtieve voorspelling

Een van mijn favoriete voorbeelden van de fout van intuïtieve voorspelling komt uit Max Bazermans boek ]udgment in Managerial Decision Making:
U bent de kantoor huren amersfoort verkoopmanager van een warenhuisketen. Alle vestigingen hebben dezelfde omvang en hetzelfde assortiment, maar hun omzet verschilt vanwege locatie, concurrentie kantoor huren apeldoorn en willekeurige fa ctoren. U
17. Regressie naar het gemiddelde 193
krijgt de resultaten van 2011 en moet nu de omzet voor 2012 voorspellen. Men heeft u opgedragen rekening te houden met de verwachting dat de algehele omzet in de branche met 10 procent zal stijgen. Hoe zou u kantoor huren enschede de volgende tabel invullen?
Winkel 2011 2012 1 $ 11.000.000 2 $ 23.000.000 3 $ 18.000.000 4 $ 29.000.000 Totaal $ 81.000.000 $ 89.100.000
Nu u dit hoofdstuk hebt gelezen, weet u dat de voor de hand liggende oplossing, het optellen van ro procent bovenop de omzet van elke vestiging, fout is. De voorspelling moet regressief zijn: u moet méér dan ro procent optellen bij de slechtst presterende vestigingen en minder dan ro procent bij de best presterende (of zelfs een percentage aftrekken). Maar als u deze vraag aan andere kantoor huren breda mensen voorlegt, zult u waarschijnlijk glazig worden aangekeken: waarom zo moeilijk doen bij een gemakkelijke vraag? Zoals ook Galton heeft ondervonden, is het concept van regressie verre van voor de hand liggend.
Over regressie naar het gemiddelde
‘Volgens haar heeft ervaring haar geleerd dat kritiek effectiever is dan complimentjes. Wat ze niet begrijpt, is dat dit te danken is aan regressie naar het gemiddelde.’
‘Misschien dat zijn tweede gesprek minder goed verliep dan zijn eerste omdat hij bang was ons teleur te stellen. Het is echter waarschijnlijker dat zijn eerste gesprek gewoon ongebruikelijk goed verliep.’
‘Onze wervingsprocedure is goed, maar niet perfect, en dus moeten we rekening houden met regressie. Onze beste kandidaten zullen nu misschien ietwat teleurstellend overkomen.’
Hoofdstuk 18 Intuïtieve

Intuïtie bepaalt het oordeel

Waarschijnlijk speelt de luiheid van Systeem 2 hier een rol. Als hun volgende vakantie van hun antwoord had afgehangen, als ze voldoende tijd hadden gekregen of als hun expliciet werd verteld om de wetten flexplek huren amersfoort van de logica te volgen, denk ik dat de meesten van onze respondenten de conjunctiefout wel hadden vermeden. Maar ze gingen hoe dan ook op vakantie, besteedden weinig tijd aan het vraagstuk en waren tevreden met hun snelle antwoord, alsof we hen gewoon naar hun mening hadden gevraagd. De luiheid flexplek huren apeldoorn van Systeem 2 is een belangrijk gegeven in ons leven en de ontdekking dat representativiteit de toepassing van een logische regel kan blokkeren, is een interessante. Het opvallende aan het hele Linda-verhaal is het contrast met het serviezenvraagstuk. De twee vraagstukken hebben dezelfde opzet, maar verschillende uitkomsten. Mensen die het servies met de gebroken schoteltjes zien, waarderen het met een zeer lage prijs; hun gedrag volgt een intuïtieve regel. Anderen, die beide serviezen tegelijkertijd te zien krijgen, passen de logische regel toe, dat extra schoteltjes de waarde alleen maar kunnen verhogen. Intuïtie bepaalt het oordeel in de within subjects-situatie, logica flexplek huren enschede in de gezamenlijke evaluatie. In het Linda-vraagstuk domineerde de intuïtie zelfs in de gezamenlijke evaluatie, hoewel we enkele omstandigheden identificeerden waarin de logica zegevierde. Amos en ik meenden dat de opvallende overtredingen van de wetten van de logica in transparante problemen zeer interessant waren, en de moeite van het rapporteren waard. We geloofden ook dat de resultaten van ons onderzoek onze flexplek huren breda argumentatie voor de kracht van de beoordelingsheuristiek verbeterde. Maar wat dit betreft hadden we het bij het verkeerde eind; het Linda-vraagstuk werd vooral een casestudy over controverse.

Een beschikbaarheidscascade

Een beschikbaarheidscascade is een zichzelf in stand houdende reeks van gebeurtenissen die met een mediabericht over een relatief onbetekenende gebeurtenis kan beginnen en in grootschalige paniek en ingrijpende maatregelen van de overheid kan uitmonden. Soms trekt een bericht over flexplek huren amersfoort een risico de aandacht van een bepaald deel van de bevolking, dat vervolgens ongerust wordt. Deze emotionele reactie wordt dan een verhaal op zich, wat weer tot extra media-aandacht leidt, wat vervolgens weer meer onrust veroorzaakt. De cyclus wordt soms bewust versneld door ‘beschikbaarheidsondernemers’ -mensen of organisaties die gebaat zijn bij een onafgebroken stroom van verontrustend nieuws. Het gevaar wordt steeds groter naarmate de media de aandacht met flexplek huren apeldoorn opvallende koppen naar zich toe proberen te trekken. Wetenschappers en anderen die de toenemende angst en paniek proberen in te dammen, krijgen weinig aandacht en worden zelfs vijandig bejegend: iedereen die stelt dat het gevaar wordt overdreven, wordt beticht van doofpotpraktijken. De kwestie wordt politiek significant omdat iedereen ermee bezig is en de reactie van de politiek door het publieke sentiment wordt gestuurd. De beschikbaarheidscascade heeft andere prioriteiten flexplek huren enschede gekregen. Andere risico’s en andere manieren om middelen in te zetten voor het grote goed zijn naar de achtergrond gedrukt. Kuran en Sunstein gebruikten twee voorbeelden die nog steeds controversieel zijn: De Love Canal-affaire en het zogenoemde Alar-incident. In Love Canal kwamen tijdens een regenachtige periode in 1979 giftige stoffen vrij, die het oppervlaktewater bevuilden en een vreselijke stank veroorzaakten. De inwoners van het stadje waren boos en angstig. Een van hen, Lois Gibbs, zocht de media op in een flexplek huren breda poging een oplossing te forceren. De beschikbaarheidscascade volgde het script keurig.

Krachtige referentie-effecten

Krachtige referentie-effecten spelen een rol in beslissingen over geld, zoals het vaststellen van de hoogte van een donatie. Om dit aan te tonen informeerden we deelnemers aan het Exploratorium-onderzoek over flexplek huren amersfoort de milieuschade die wordt veroorzaakt door olietankers in de Stille Oceaan. We vroegen welk bedrag ze zouden willen doneren om ‘vijftigduizend zeevogels te redden van kleinschalige vervuiling, totdat we een manier vinden om vervuiling te voorkomen of de oliemaatschappijen zelf voor de kosten aansprakelijk te stellen’. Deze vraag vereist afstemming van intensiteit: de respondenten wordt feitelijk gevraagd om een geldbedrag te verbinden aan de intensiteit van hun gevoelens over dierenleed. Sommige flexplek huren apeldoorn respondenten kregen eerst een referentievraag voorgelegd, zoals: ‘Zou u bereid zijn vijf dollar te doneren?’, waarna ze de open vraag moesten beantwoorden. Wanneer er geen referentieniveau werd genoemd, bleken de bezoekers van Exploratorium (over het algemeen milieubewuste types) bereid om gemiddeld 64 dollar te doneren. Met een referentieniveau van 5 dollar bleek de gemiddelde donatie 20 dollar en met een absurd hoog referentieniveau van 400 dollar steeg de bereidwilligheid tot flexplek huren enschede gemiddeld 143 dollar.
11. Referentieniveaus l 3 3
Het verschil tussen de groepen met hoog en laag referentieniveau bedroeg dus 123 dollar. Het referentie-effect lag boven de 30 procent, wat betekent dat het verhogen van het aanvankelijke verzoek met roo dollar de vrijgevigheid gemiddeld met 30 dollar verbeterde. Soortgelijke en zelfs nog sterkere referentie-effecten kwamen in talloze andere onderzoeken naar vrijgevigheid bovendrijven. Zo werd aan de inwoners van de sterk bevuilde stad Marseille gevraagd wat het leven in een schonere omgeving hun waard was. In dat onderzoek bleek de flexplek huren breda referentie-index 50 procent te zijn. Referentie-effecten zijn ook duidelijk zichtbaar in de onlinehandel, waar producten voor verschillende ‘koop nu voor’-prijzen worden aangeboden. De ‘geschatte opbrengsten’ in kunstveilingen is ook een referentieniveau dat het openingsbod beïnvloedt.

Hetzelfde patroon

Hetzelfde patroon deed zich voor als de geluksvraag voorafgegaan werd door een vraag naar de relatie van de student met zijn of haar ouders, of zijn of haar financiële situatie. In beide gevallen beïnvloedt kantoor huren amersfoort tevredenheid op het eerste vlak het antwoord op de tweede vraag. 4 Elke emotioneel beladen vraag die iemands stemming kan veranderen, zal hetzelfde effect hebben. Dit is het WYSIATI-principe; de huidige gemoedstoestand heeft veel invloed op de evaluatie van ons geluk.5
Affectheuristiek De dominantie flexplek huren apeldoorn van conclusies over argumenten komt in het geval van emoties het duidelijkst naar voren. Psycholoog Paul Slovic heeft een affectheuristiek gedefinieerd, waarbij mensen hun voorkeuren en aversies hun opvattingen over de wereld laten bepalen. Uw politieke voorkeur bepaalt welke argumenten u overtuigend vindt. Als u achter de huidige gezondheidszorg staat, denkt u dat de voordelen van het beleid flexplek huren enschede significant zijn en dat het systeem beter te bekostigen is dan andere systemen. Als u nationalistisch bent ingesteld, vindt u andere landen waarschijnlijk zwak en onbetrouwbaar. Uw emotionele attitude ten opzichte van genetisch gemanipuleerd voedsel, vlees, kernenergie, tatoeages of motorfietsen vormt uw overtuigingen over hun voordelen en risico’s. Houdt u niet van deze dingen, dan denkt u waarschijnlijk dat de risico’s groot zijn en de voordelen verwaarloosbaar. De dominantie van bepaalde conclusies betekent niet dat u onwrikbaar bent en niet openstaat voor informatie en argumenten. Uw overtuigingen en zelfs uw emotionele attitude kunnen veranderen (in elk geval een beetje) als u leert dat het risico van een door u verafschuwde activiteit flexplek huren breda kleiner is dan gedacht. Deze informatie zal echter ook uw oordeel over de voordelen in positieve zin veranderen, zelfs als er niets specifieks over deze voordelen werd gezegd.6 Wat we hier zien, is een nieuwe kant van de ‘persoonlijkheid’ van Systeem 2. Tot zover heb ik Systeem 2 vooral beschreven als een meegaande controleur die Systeem r veel ruimte laat. Ook heb ik Systeem 2 beschreven als een systeem dat zich actief bezighoudt met geheugen, ingewikkelde berekeningen, vergelijkingen, planning en besluitvorming. In het knuppel-balraadsel en vele andere voorbeelden van de wisselwerking tussen de twee systemen bleek Systeem 2 uiteindelijk de overhand te hebben, behept met het vermogen om de suggesties van Systeem r te negeren, denkprocessen te vertragen en logische analyses uit te voeren. Zelfkritiek is een van de functies van Systeem 2. In de context van attitude gedraagt Systeem 2 zich echter meer als verdediger van de emoties van Systeem r dan als criticus van die emoties – eerder als goedprater dan als politieagent. In de zoektocht naar informatie en argumenten is Systeem 2 vooral gebonden aan informatie die consistent is met heersende opvattingen en is het weinig geïnteresseerd in het twijfel trekken van het een en ander. Een actief, op samenhang gericht Systeem r draag oplossingen aan bij een gedwee Systeem 2.

Twee systemen

De succesmaatstaf voor Systeem r is de samenhang van het geproduceerde verhaal. De hoeveelheid en kwaliteit van de gegevens waarop het verhaal is gebaseerd, zijn grotendeels irrelevant. Als informatie schaars is, wat geregeld het geval is, zal Systeem r meer gaan vertrouwen flexplek huren amersfoort op snelle conclusies. Neem de volgende uitspraak: ‘Zal !mogen een goede leider zijn? Ze is slim en sterk …’ Waarschijnlijk kwam het antwoord snel in u op: ja. U koos het beste antwoord op basis van de beperkte informatie die beschikbaar was, maar trok wel een snelle conclusie. Wat had u geantwoord als de adjectieven ‘corrupt’ en ‘wreed’ waren gebruikt? Denk nu eens aan wat u niet deed toen u kort nadacht over !mogen flexplek huren apeldoorn als leider. U stelde niet de vraag: ‘Wat moet ik precies weten voordat ik iets kan zeggen over iemands leiderschapskwaliteiten?’ Systeem r ging direct aan de slag op basis van het eerste adjectief: slim is goed, slim en sterk is uitermate goed. Dit is het beste verhaal dat op basis van deze informatie kan worden verzonnen en Systeem r produceerde het met veel cognitief gemak. Het verhaal zal worden aangepast als nieuwe informatie beschikbaar komt (zoals ‘corrupt’), maar er wordt niet gewacht en er flexplek huren enschede ontstaat geen ongemakkelijk gevoel. Wel blijft er vooringenomenheid ten opzichte van de eerste indruk bestaan. De combinatie van het verhalen verzinnende Systeem r en het luie Systeem 2 impliceert dat Systeem 2 veel intuïtieve overtuigingen accepteert,
die een nauwe weerspiegeling vormen van de door Systeem r gegenereerde indrukken. Systeem 2 is uiteraard in staat om beschikbare informatie systematischer en zorgvuldiger te benaderen of om een flexplek huren breda checklist na te lopen voordat een besluit wordt genomen – denk aan het kopen van een huis, wanneer u bewust op zoek gaat naar informatie die u niet voorhanden hebt. Toch zal Systeem r ook zorgvuldigere beslissingen beïnvloeden. De input van Systeem r houdt nooit op.

Gemak, stemming en intuïtie

Gemak, stemming en intuïtie Rond 1960 meende een jonge psycholoog met de naam Sarnoff Mednick de essentie van creativiteit te hebben geïdentificeerd. Zijn idee was sterk in zijn eenvoud: creativiteit is associatief geheugen dat uitzonderlijk goed werkt. Hij bedacht een test, de flexplek huren amersfoort Remote Association Test (RAT) genaamd, die nog steeds wordt gebruikt in onderzoeken naar creativiteit. Neem de volgende drie woorden:
Dit keer is het antwoord niet zo gemakkelijk, maar er is er zeker een, die iedereen wel zal herkennen (hoewel slechts 20 procent van de respondenten het antwoord binnen vijftien seconden kon geven). Het flexplek huren apeldoorn antwoord is ‘ruimte’. Uiteraard heeft niet elke drie-eenheid van woorden een oplossing.19 Zo hebben de woorden Droom, Bal en Boek geen gedeelde associatie die door iedereen als zodanig zal worden herkend. Diverse Duitse psychologen die zich de afgelopen jaren met de RAT hebben beziggehouden, hebben enkele opzienbarende ontdekkingen gedaan over cognitief gemak. Een van de onderzoeksteams formuleerde de volgende vragen: voelen mensen van tevoren al aan dat een drie-eenheid van flexplek huren enschede woorden een oplossing heeft? En welke rol speelt stemming in dit proces? Om dit te onderzoeken maakten de onderzoekers sommige respondenten blij en andere verdrietig door ze eerst enkele minuten aan een blije of verdrietige gebeurtenis in hun leven te laten denken. Vervolgens lieten ze een reeks van drie-eenheden zien, waarvan de helft gerelateerd was (Reis, Schip, Leegte) en de andere helft niet (Droom, Bal, Boek). De respondenten moesten vervolgens snel op een van twee knoppen drukken om aan te geven of ze dachten dat er een verband bestond. De tijd die ze hiervoor beschikbaar hadden, twee seconden, was te kort om daadwerkelijk een antwoord te bedenken. De eerste verrassing was dat de ingevingen veel accurater waren dan volstrekte willekeur. Ikzelf vind dat zeer opvallend. Klaarblijkelijk ontstaat cognitief gemak door een uiterst zwak signaal van het associatieve brein, dat al ‘weet’ dat de drie woorden flexplek huren breda een bepaalde associatie delen, nog voordat deze associatie daadwerkelijk het bewustzijn heeft bereikt. 20 De rol die cognitief gemak hierin speelt, is bevestigd door een ander Duits team: manipulaties die cognitief gemak vergroten (primen, een duidelijk lettertype, vroege blootstelling aan woorden), vergroten de kans dat er een verband tussen de woorden wordt ervaren. 21

Vertegenwoordiging van de realiteit

Er gebeurde ook iets vreemds: uw Systeem r behandelde de koppeling van twee woorden als vertegenwoordiging van de realiteit. Uw lichaam reageerde zoals het zou doen op het echte verschijnsel, zij het in afgezwakte vorm. De emotionele en fysieke respons waren onderdeel van de interpretatie. Cognitief wetenschappers benadrukken dat cognitie fysiek is: we denken met ons lichaam, niet met onze hersenen.3 Het mechanisme dat deze mentale gebeurtenissen flexplek huren amersfoort in gang zet, is al lange tijd bekend: de associatie tussen ideeën. Uit eigen ervaring weten we dat ideeën in ons bewuste denkproces elkaar redelijk geordend opvolgen. De Britse filosofen uit de zeventiende en achttiende eeuw zochten naar regels om dit proces te verklaren. In An Enquiry Concerning Human Understanding, verschenen in 1748, bracht de Schotse filosoof David Hume de principes van associatie terug tot drie: overeenkomstigheid, samenhang van tijd en plaats, en causaliteit. De opvattingen over flexplek huren apeldoorn associatie zijn sindsdien flink veranderd, maar de drie principes van Hume vormen nog steeds een goed startpunt. Ik zal nu een wat uitgebreider plaatje schetsen van wat een idee precies is. Een idee kan concreet of abstract zijn en op verschillende manieren tot uitdrukking worden gebracht: als werkwoord, zelfstandig naamwoord, adjectief of gebalde vuist. Psychologen zien ideeën als knooppunten in een uitgebreid netwerk, het associatieve geheugen genoemd, waarin elk
60 Deel 1 – Twee systemen
idee aan vele andere ideeën is gekoppeld. Er zijn verschillende soorten verbanden: oorzaken zijn gekoppeld flexplek huren enschede aan gevolgen (virus – verkoudheid); objecten aan eigenschappen (appel – groen); en voorwerpen aan categorieën waartoe ze behoren (bananen – fruit). Iets wat we nu beter begrijpen dan Hume is dat de hersenen niet één voor één een opeenvolging van bewuste ideeën doorlopen. Het huidige inzicht is dat veel gelijktijdig plaatsvindt. Een idee dat is geactiveerd, roept niet eenvoudigweg een ander idee op. Een idee activeert veel andere ideeën, die op hun beurt weer ideeën activeren. Slechts een klein aantal van die geactiveerde ideeen komt in ons bewustzijn terecht; associatief denken vindt flexplek huren breda vooral op de achtergrond plaats, verborgen voor ons bewuste ik. Het idee dat we slechts beperkte toegang hebben tot de werking van onze geest is moeilijk te bevatten, aangezien het zo onnatuurlijk overkomt, maar toch is het zo. We weten veel minder van onszelf dan we denken te weten.

Attention and Effort

Systeem 2 en de elektrische installatie in uw huis hebben beide een beperkte capaciteit, maar reageren anders op dreigende overbelasting. Als de stroomvraag te groot wordt, slaat er een stop door, zodat alle elektrische apparaten in die groep uitgaan. De reactie op mentale overbelasting is echter flexplek huren amersfoort selectief en precies: Systeem 2 beschermt de belangrijkste activiteit, zodat deze uitgevoerd kan worden; eventuele extra capaciteit wordt van seconde tot seconde voor andere taken gebruikt. In onze versie van het gorillaexperiment instrueerden we de proefpersonen om de cijferreeks prioriteit te geven. We weten dat ze die flexplek huren apeldoorn instructie opvolgden, aangezien de timing van de letter K geen invloed had op de kerntaak zelf. Toen de letter K werd weergegeven op momenten van intensieve mentale inspanning, werd ze niet opgemerkt. Toen de mentale taak minder lastig was, werd de letter vaker opgemerkt. Dit geavanceerde focussysteem is het resultaat van duizenden jaren van evolutie. Het detecteren van en reageren op bedreigingen en mogelijkheden verbeterde onze overlevingskansen en dit vermogen geldt zeker niet alleen voor flexplek huren enschede mensen. Ook bij de moderne mens neemt Systeem r in noodsituaties de controle over, om de prioriteit aan zelfbescherming te kunnen geven. Stel, u bestuurt een auto die door een olievlek in een slip raakt. U zult zien dat u al tot handelen overgaat nog voordat u zich volledig van het gevaar bewust bent. Beatty en ik werkten slechts een jaar samen, maar onze samenwerking had veel invloed op het verdere verloop van onze carrières. Beatty werd uiteindelijk een autoriteit op het flexplek huren breda gebied van ‘cognitieve pupilmeting’ en ik schreef het boek Attention and Effort, dat voor een groot deel gebaseerd was op ons gezamenlijke onderzoek en een vervolgonderzoek dat ik een jaar later aan Harvard zou verrichten. We leerden veel over het werkende brein (dat ik nu Systeem 2 zou noemen) door tijdens verschillende taken de pupillen op te meten.