Categorie archief: Uncategorized

Onvoorziene moeilijkheden

Gerelateerde afbeelding

Priesters hebben dit principe duizenden jaren geleden al ontdekt en er talloze religieuze ceremonieën en geboden omheen gebouwd. Als je mensen wilt laten geloven in imaginaire entiteiten als goden en naties, moet je ze iets kostbaars laten opofferen. Hoe zwaarder het offer, des te overtuigder ze zakelijke energie vergelijken zullen zijn van het bestaan van de imaginaire begunstigde. Een arme boer die een kostbare stier aan Jupiter offert, zal ervan overtuigd zijn en blijven dat Jupiter echt bestaat, want hoe kan hij die domme actie anders goedpraten? De boer zal nog een stier offeren, en nog een, en nog een, alleen maar om niet te hoeven toegeven dat alle vorige stieren weggegooid geld waren. Om precies dezelfde reden zal ik doorgaans een fanatieke Italiaanse nationalist of een enthousiaste communist worden als ik een kind heb opgeofferd aan de glorieuze Italiaanse natie of mijn benen aan de communistische revolutie. Want als de nationale Italiaanse mythen of de communistische propaganda leugens zijn, moet ik onder ogen zien dat de dood van mijn kind of de verlamming in mijn benen helemaal voor niets is geweest. Er zijn niet veel mensen die zoiets kunnen toegeven. In de zakelijke energie economische sfeer heerst dezelfde logica. In 1999 besloot de Schotse regering een nieuw parlementsgebouw neer te zetten. Volgens het oorspronkelijke plan zou de bouw zo’n twee jaar in beslag nemen en veertig miljoen pond kosten. In werkelijkheid kostte het vijf jaar en vierhonderd miljoen. Telkens als de aannemers op onvoorziene moeilijkheden en kosten stuitten, gingen ze naar de Schotse regering en vroegen ze om meer tijd en geld. Telkens als dat gebeurde, zei de regering: Tja, we hebben hier nu al tientallen miljoenen in gestopt en we zouden behoorlijk idioot overkomen als we nu stoppen en met een half afgebouwd casco blijven zitten. Laten we nog maar veertig miljoen vrijmaken.’ Maanden later ging het nog eens precies zo en werd de druk om vooral niet met een onvoltooid gebouw te blijven zitten nog groter. En een paar maanden daarna herhaalde het hele verhaal zich nog eens, enzovoort, tot de uiteindelijke kosten tien keer hoger uitvielen dan de oorspronkelijke beraming.

Een gezaghebbende bron

Gerelateerde afbeelding

Maar diepgelovige christenen, hoe progressief ze ook zijn, kunnen moeilijk toegeven dat ze hun ethiek aan Foucault en Haraway ontlenen. Dus duiken ze weer in de Bijbel, of Augustinus, of Luther, en gaan op zoek. Ze lezen bladzij na bladzij en verhaal na verhaal uiterst aandachtig door, tot ze eindelijk vinden wat ze nodig hebben: een spreuk, parabel of uitspraak die met een beetje goede wil kan betekenen dat God zijn zegen
geeft aan het homohuwelijk en dat vrouwen tot priester gewijd kunnen worden. Vervolgens doen ze net alsof dit idee uit de Bijbel komt, terwijl het in feite afkomstig is van Foucault. De Bijbel blijft zo in gebruik als een gezaghebbende bron, terwijl hij geen inspiratiebron meer is. Daarom winkel huren apeldoorn hebben traditionele religies geen alternatieven voor het liberalisme in de aanbieding. Hun geschriften zeggen niets over genetische modificatie of kunstmatige intelligentie en de meeste priesters, rabbi’s en moefti’s begrijpen niets van de laatste doorbraken in de biologie en de informatica. Het is namelijk zo dat je deze doorbraken alleen kunt begrijpen als je tijd besteedt aan het lezen van wetenschappelijke artikelen en het uitvoeren van laboratoriumexperimenten in plaats van het memoriseren en bediscussiëren van oeroude teksten. Dat wil niet zeggen dat het liberalisme op zijn lauweren kan gaan rusten. Het heeft weliswaar de humanistische geloofsoorlogen gewonnen en in 2016 is er geen werkbaar alternatief. Maar in dat succes ligt de ondergang mogelijk al besloten. De triomferende liberale idealen zetten de mens nu aan tot het streven naar onsterfelijkheid, geluk en goddelijkheid. Wetenschappers en technici besteden steeds meer energie aan deze liberale projecten, aangemoedigd door de onfeilbaar geachte wensen van klanten en kiezers. Maar wat de wetenschappers ontdekken en wat de technici ontwikkelen zou per ongeluk best eens de inherente gebreken van het liberale wereldbeeld en de blindheid van klanten en kiezers kunnen blootleggen. Als het uiteindelijke potentieel van winkel huren breda genetische modificatie en kunstmatige intelligentie zichtbaar wordt, kunnen het liberalisme, de democratie en de vrije markt wel eens net zo achterhaald worden als vuurstenen messen, cassettebandjes, de islam en het communisme.

‘Mutal Assured Destruction’

Gerelateerde afbeelding

De NAVO nam de MAD-doctrine aan (‘Mutal Assured Destruction’ oftewel gegarandeerde wederzijdse vernietiging), waarbij zelfs Sovjetaanvallen met conventionele wapens beantwoord zouden worden met een grootscheepse kernaanval. ‘Als je ons aanvalt,’ dreigden de liberalen, ‘zorgen wij dat niemand het overleeft.’ Achter dit monsterlijke schild wisten de liberale democratie en de vrije markt het uit te zingen in hun laatste bastions en konden westerlingen genieten van seks, drugs en rock-‘n-roll en van wasmachines, koelkasten en televisies. Zonder kernbommen waren er geen Beatles geweest, geen Woodstock en geen overvolle supermarkten. Maar medio jaren zeventig leek de toekomst toe te behoren aan het winkel huren amersfoort socialisme, kernbommen of geen kernbommen.
En toen veranderde alles. De liberale democratie kroop uit de vuilnisbak van de geschiedenis, veegde zichzelf schoon en veroverde de wereld. De supermarkt bleek veel sterker dan de goelag. Deze blitzkrieg begon in Zuid-Europa. De autoritaire regimes in Griekenland, Spanje en Portugal stortten in en maakten plaats voor democratische regeringen. In 1977 maakte Indira Gandhi een eind aan de noodtoestand en werd de democratie in India hersteld. In de jaren tachtig werden militaire dictaturen in Oost-Azië en Latijns-Amerika vervangen door winkel huren enschede democratische regeringen in landen als Brazilië, Argentinië, Taiwan en Zuid-Korea. Eind jaren tachtig, begin jaren negentig veranderde de liberale golf in een ware tsunami die het machtige Sovjetrijk wegspoelde en verwachtingen wekte over het naderende einde van de geschiedenis. Na decennia van nederlagen en tegenslagen behaalde het liberalisme een beslissende overwinning in de Koude Oorlog en kwam het als overwinnaar uit de humanistische geloofsoorlogen, zij het niet geheel ongeschonden.

Premoderne vertellingen

Gerelateerde afbeelding

En waar de meeste premoderne vertellingen draaiden om externe gebeurtenissen en handelingen, benadrukken moderne romans, films en gedichten vaak het gevoel. Grieks-Romeinse epossen en middeleeuwse ridderverhalen waren catalogi van heldendaden. In het ene hoofdstuk werd beschreven hoe een dappere ridder een monsterlijke, mensenetende reus bestreed en doodde. In een ander hoofdstuk redde de ridder een beeldschone prinses van een kantoorruimte huren apeldoorn vuurspuwende draak, die hij doodde. In het derde hoofdstuk werd de prinses ontvoerd door een boze tovenaar, maar de ridder ging in de achtervolging en doodde de snoodaard. Geen wonder dat de held altijd een ridder was, en geen timmerman of boer, want boeren verrichtten geen heldendaden. Wat belangrijk is, is dat de helden geen significante innerlijke veranderingen doormaakten. Achilles, koning Arthur, Roelant en Lancelot waren onbevreesde strijders met een ridderlijk wereldbeeld toen ze op avontuur gingen, en op het eind waren ze nog steeds onbevreesde strijders met hetzelfde wereldbeeld. Alle reuzen die ze doodden en alle prinsessen die ze redden waren bewijzen van hun moed en doorzettingsvermogen, maar ze leerden er uiteindelijk weinig van. De kunsten veranderden totaal door de humanistische focus op gevoel en ervaringen in plaats van daden. Wordsworth, Dostojevski, Dickens en Zola hadden niet zoveel met dappere ridders en waaghalzerij, maar beschreven hoe gewone arbeiders en huisvrouwen zich voelden. Volgens sommigen vond deze moderne focus op het innerlijk zijn hoogtepunt in Ulysses van James Joyce. In 260.000 woorden beschrijft Joyce een dag in het leven van de Dubliners Stephen Dedalus en Leopold Bioom, die in de loop van die dag, nou ja, niet echt veel uitvoeren. Er zijn maar weinig mensen die U!ysses helemaal hebben uitgelezen, maar dezelfde verandering in focus is terug te zien in een groot deel van onze populaire cultuur. In de Verenigde Staten krijgt de televisieserie Survivor vaak de eer (of de schuld) van het feit dat realityshows zo’n rage zijn geworden. Survivor was de eerste realityshow die de allerhoogste kijkcijfers kreeg en in 2007 noemde het tijdschrift Time het een van de honderd beste tv-programma’s aller tijden.5 In elk seizoen worden kantoorruimte huren breda twintig deelnemers in niets aan de verbeelding overlatende zwemkledij geïsoleerd op een tropisch eiland. Ze moeten allerlei uitdagingen aangaan en in elke aflevering moeten ze een afvaller kiezen. De laatste die overblijft, gaat met een miljoen dollar naar huis.

Generatie na generatie

Gerelateerde afbeelding

Generatie na generatie hielp de wetenschap de mens nieuwe energiebronnen te vinden, nieuwe soorten grondstoffen, betere apparatuur en nieuwe productiemethoden. In 2016 heeft de mens dus veel meer energie en grondstoffen tot zijn beschikking dan ooit. Uitvindingen als de stoommachine, de verbrandingsmotor en de computer hebben compleet nieuwe industrieën uit de grond gestampt. Als we twintig jaar vooruit kijken, vertrouwen we erop dat we in 2036 veel meer zullen produceren en consumeren dan nu. We vertrouwen erop dat nanotechnologie, genetische modificatie en kunstmatige intelligentie de productie wederom radicaal zullen vernieuwen en dat er compleet nieuwe afdelingen zullen ontstaan in onze alsmaar uitbreidende supermarkten.
We maken dus een goede kans om het probleem van grondstoffenschaarste te overwinnen. Wetenschappelijke vooruitgang en economische groei vinden plaats in een kwetsbare biosfeer en naarmate ze verder opstomen, destabiliseren de schokgolven het milieu. Om iedereen ter wereld dezelfde levensstandaard te bieden als welvarende Amerikanen zouden we een paar kantoorruimte huren amersfoort extra planeten nodig hebben, maar we hebben er maar één. Als het ecosysteem uiteindelijk echt wordt verwoest door vooruitgang en groei, zullen niet alleen vampiervleermuizen, vossen en konijnen daar een hoge prijs voor betalen, maar sapiens ook. Een ecologische meltdown zal leiden tot economische rampen en politiek tumult, de menselijke levensstandaard zal achteruithollen en mogelijk zal de mensheid het niet eens overleven. We kunnen dit gevaar verkleinen door het tempo van vooruitgang en groei te vertragen. Investeerders die dit jaar een rendement van zes procent op hun portfolio’s verwachten, zouden kunnen leren om over tien jaar tevreden te zijn met drie procent, over twintig jaar met maar één procent en over dertig jaar zal de economie ophouden met groeien en zullen we gelukkig zijn met wat we hebben. Maar aanhangers van groei zijn ten enenmale gekant tegen zulke ketterse ideeën. Volgens hen moeten we juist steeds harder gaan hollen. Als onze ontdekkingen het milieu destabiliseren en de mensheid bedreigen, dan moeten we iets ontdekken wat ons kan beschermen. Als de ozonlaag verdwijnt en kantoorruimte huren enschede we allemaal huidkanker krijgen, moeten we investeren in betere zonnebrandcrème en betere behandelingen tegen kanker. Als alle nieuwe industrieën de lucht en de oceanen vervuilen, waardoor de aarde opwarmt en allerlei soorten uitsterven, dan moeten we virtuele werelden en hightechreservaten voor onszelf bouwen die ons alle goede dingen van het leven kunnen bieden, zelfs als de planeet zo heet, doods en smerig wordt als de hel.

Het moderne convenant

Gerelateerde afbeelding
Het moderne leven is een deal. We sluiten die deal op de dag dat we geboren worden en hij reguleert ons leven tot de dag dat we sterven. Er zijn maar heel weinig mensen die zich aan deze deal weten te onttrekken. Hij bepaalt wat we eten, waar we werken en wat we dromen, waar we wonen, van wie we houden en hoe we overlijden. Op het eerste oog lijkt het moderne leven een extreem ingewikkelde deal en daardoor proberen maar weinigen te begrijpen waar ze zich mee kantoor huren amersfoort hebben ingelaten. Als je software downloadt en daarbij eerst akkoord moet gaan met een overeenkomst die uit tientallen bladzijden juridisch jargon bestaat, dan kijk je daar ook niet echt naar. Je scrolt meteen door naar de laatste pagina, je zet je vinkje bij ‘akkoord’ en je denkt er niet meer over na. Maar in wezen is het moderne leven een verrassend simpele deal. Het hele contract kan samengevat worden in één zinnetje: de mens verklaart zich bereid om inhoud op te geven in ruil voor macht. Voor de moderne tijd geloofden de meeste culturen dat de mens onderdeel uitmaakte van een of ander groot, kosmisch plan. Dat plan was opgesteld door de almachtige goden of de eeuwige wetten van de natuur en de mens kon er niets aan veranderen. Het kosmische plan gafhet mensenleven zin, maar beperkte ook de macht van de mens. Mensen leken eigenlijk net kantoor huren enschede acteurs op een podium. Het script gaf al hun woorden, tranen en gebaren betekenis, maar hun optreden werd er streng door ingeperkt. Hamiet kan niet ineens in de eerste akte Claudius vermoorden of Denemarken verlaten om naar een ashram in India te gaan. Dat staat Shakespeare niet toe. Zo kunnen mensen ook niet eeuwig leven, ze kunnen niet aan alle ziekten ontsnappen en ze kunnen niet alles doen wat ze willen, want dat staat niet in het script.

Menselijke samenwerkingsverbanden

Afbeeldingsresultaat voor site:ilocate.nl

Menselijke samenwerkingsverbanden beoordelen zichzelf meestal aan de hand van meetlatten die ze zelfhebben uitgevonden en het zal niemand verbazen dat ze zichzelf vaak hoge cijfers geven. Vooral menselijke netwerken die zijn opgebouwd in naam van imaginaire entiteiten als goden, naties en bedrijven beoordelen hun succes vaak vanuit het oogpunt van die imaginaire entiteit. Een religie is succesvol als ze de goddelijke geboden tot op de letter opvolgt, een natie is glorieus als kantoor huren amersfoort ze nationale belangen dient en een bedrijf floreert als het veel geld verdient. Bij het onderzoeken van de geschiedenis van menselijke netwerken is het dus raadzaam om de zaken nu en dan even te bekijken vanuit het perspectief van een werkelijk bestaande entiteit. Hoe weet je of iets werkelijk bestaat? Dat is heel simpel: vraag jezelf gewoon af of het kan lijden. Als de tempel van Zeus wordt platgebrand, lijdt Zeus daar niet onder. Als de euro zijn waarde verliest, lijdt de euro daar niet onder. Als een bank failliet gaat, lijdt de bank daar niet onder. Als een land een oorlog verliest, lijdt het land zelf daar niet echt onder, hoogstens in metaforische zin. Maar als een soldaat gewond raakt tijdens een veldslag, dan lijdt hij daadwerkelijk. Als een uitgehongerde boerin niets te eten heeft, lijdt ze daaronder. Als een koe van haar pasgeboren kalf wordt gescheiden, lijdt ze daaronder. Dat is de realiteit. Natuurlijk kan er ook leed veroorzaakt worden door ons geloof in verzinsels. Het geloof in nationale en religieuze mythen kan bijvoorbeeld leiden tot een oorlog waarin miljoenen hun huis, hun kantoor huren enschede ledematen of zelfs hun leven verliezen. De oorzaak van de oorlog is fictief, maar het leed is honderd procent echt. Dat is ook precies de reden waarom we ons best moeten doen om fictie van werkelijkheid te onderscheiden.

Droom en werkelijkheid

Afbeeldingsresultaat voor site:ilocate.nl

Sapiens beheersen de wereld omdat zij als enigen een intersubjectief web van betekenis kunnen vormen: een web van wetten, krachten, entiteiten en plaatsen die puur en alleen in hun gezamenlijke fantasie bestaan. Dit web is de reden dat alleen mensen zich bezighouden met kruistochten, socialistische revoluties en mensenrechten. Andere dieren kunnen zich ook van alles voorstellen. Een kat die op de loer ligt om een muis te vangen ziet de muis misschien niet, maar kan zich de vorm en zelfs de smaak van de muis waarschijnlijk heel goed kantoor huren apeldoorn voorstellen. Maar voor zover wij weten kunnen katten zich alleen dingen voorstellen die echt bestaan, zoals muizen. Ze kunnen zich geen dingen voorstellen die ze nooit hebben gezien, geroken of geproefd, dus dingen als de Amerikaanse dollar, Google of de Europese Unie. Alleen sapiens kunnen zich dat soort hersenschimmen voor de geest halen. Katten en andere dieren moeten zich daardoor beperken tot de objectieve wereld en gebruiken hun communicatiesystemen alleen om de realiteit te beschrijven, maar sapiens gebruiken taal om compleet nieuwe realiteiten te creëren. In de laatste 70.000 jaar werden de intersubjectieve realiteiten die sapiens uitvonden steeds invloedrijker en tegenwoordig domineren ze de wereld. Zullen de chimpansees, de olifanten, de Amazoneregenwouden en de poolgletsjers de eenentwintigste eeuw overleven? Dat hangt af van de wensen en beslissingen van intersubjectieve entiteiten als de Europese Unie en de Wereldbank, entiteiten die alleen bestaan in onze gedeelde fantasie. Geen enkel ander dier kan ons aan, niet omdat ze geen ziel of geest zouden kantoor huren breda bezitten, maar omdat het ze aan de nodige verbeelding ontbreekt. Leeuwen kunnen rennen, springen, klauwen en bijten, maar ze kunnen geen bankrekening openen of een rechtszaak beginnen. En in de eenentwintigste eeuw is een bankier die weet hoe hij een rechtszaak moet aanspannen een stuk machtiger dan de felste leeuw van de hele savanne. Dit vermogen om intersubjectieve entiteiten te creëren scheidt niet alleen de mens van de andere dieren, het scheidt ook de geesteswetenschappen van de biowetenschappen. Historici willen inzicht krijgen in de ontwikkeling van intersubjectieve entiteiten als goden en naties, terwijl biologen het bestaan van dergelijke dingen nauwelijks erkennen. Sommige mensen geloven dat we alle geheimen van de mens kunnen ontraadselen door zijn genetische code te kraken en alle neuronen in het brein in kaart te brengen. Want als mensen geen ziel hebben en als gedachten, emoties en sensaties gewoon biochemische algoritmen zijn, waarom zou de biologie dan niet alle grillen van alle menselijke samenlevingen kunnen verklaren? Vanuit dit perspectief bezien waren de kruistochten territoriale disputen die ontstonden uit evolutionaire noodzaak en verschilden Engelse ridders die naar het Heilige Land trokken om tegen Saladin te vechten niet echt van wolven die het territorium van een naburige roedel proberen te confisqueren.

De zelfbewuste chimpansee

Afbeeldingsresultaat voor site:ilocate.nl

Een andere manier om de menselijke superioriteit hoog te houden is wél te accepteren dat ratten, honden en andere dieren een bewustzijn hebben, maar te stellen dat ze, in tegenstelling tot mensen, geen zelfbewustzijn hebben. Ze kunnen zich misschien wel gedeprimeerd, blij, hongerig of voldaan voelen, maar ze kennen het concept ‘zelf’ niet en weten niet dat de depressie of de honger die ze voelen bij een uniek ‘ik’ hoort. Dit is een tamelijk onduidelijke gedachtegang, maar hij is heel gangbaar. Als een hond honger heeft, vreet hij immers een stuk vlees op, en hij gaat dat stuk vlees niet aan een andere hond geven. Laat een hond aan een boom snuffelen die bewaterd is door buurthonden en hij weet meteen of de boom naar zijn urine ruikt, naar die van die leuke labrador van de buren, of naar een vreemde hond. Honden reageren kantoor huren amersfoort heel anders op hun eigen geur dan op de geuren van potentiële partners of rivalen.11 Dus hoezo zouden ze geen zelfbewustzijn hebben? Een iets geraffineerdere versie van dit argument is dat er verschillende niveaus van zelfbewustzijn bestaan. Alleen mensen begrijpen dat ze een permanent ‘zelf’ zijn met een verleden, heden en toekomst, misschien omdat alleen mensen taal kunnen gebruiken om ervaringen uit het verleden en plannen voor de toekomst te bespreken. Andere dieren existeren in een eeuwig heden. Zelfs als ze zich het verleden lijken te herinneren of iets van plan lijken te zijn voor de toekomst, dan nog reageren ze in feite op huidige prikkels en kortstondige impulsen.12 Een eekhoorn die nootjes verstopt voor de winter heeft bijvoorbeeld geen echte herinnering aan de honger die hij de vorige winter had en hij denkt ook niet na over de toekomst. Hij handelt gewoon vanuit een vluchtige impuls, zonder te weten waar die vandaan komt of waar die goed voor is. Daarom gaan zelfs piepjonge eekhoorns die nog geen winter hebben meegemaakt en zich dus ook geen winter kunnen herinneren toch nootjes opslaan in de zomer. Het is echter onduidelijk waarom taal noodzakelijk zou zijn om je bewust te zijn van gebeurtenissen uit verleden of toekomst. Het feit dat mensen daar taal voor gebruiken is nauwelijks een bewijs. Mensen kantoor huren enschede gebruiken ook taal om uitdrukking te geven aan liefde of angst, maar het is heel goed mogelijk dat andere dieren die emoties op non-verbale wijze ervaren en zelfs uitdrukken. Mensen zijn zich zelf ook vaak bewust van vroegere of toekomstige gebeurtenissen zonder ze in woorden uit te drukken. Vooral in dromen kunnen we complete non-verbale verhalen meemaken, die we bij het ontwaken maar moeilijk in woorden kunnen vatten.

De Egyptische god Anubis

Gerelateerde afbeelding

Een modern joods gezin dat een feestdag doorbrengt met barbecuen in de voortuin zit dichter op de tijdgeest van het Bijbelse verleden dan een orthodox gezin dat die dag wijdt
aan het bestuderen van heilige geschriften in de synagoge. Theïstische religies als het Bijbelse jodendom rechtvaardigden de landbouweconomie door middel van nieuwe kosmologische mythen. Animistische religies hadden het universum altijd afgeschilderd als één grote Chinese opera met een conference room amersfoort eindeloze cast van kleurrijke acteurs. Olifanten en eikenbomen, krokodillen en rivieren, bergen en kikkers, geesten en feeën, engelen en demonen -ze hadden allemaal een rol in de kosmische opera. Theïstische religies herschreven het script en veranderden het universum in een somber Ibsendrama met maar twee hoofdrolspelers: de mens en God. De engelen en demonen hadden de overgang op de een of andere manier nog overleefd en werden de boodschappers en dienaren van de grote goden. Maar de rest van de animistische cast – alle dieren, planten en andere natuurverschijnselen – werd gedegradeerd tot zwijgende decorstukken. Sommige dieren werden weliswaar heilig geacht voor deze of gene god en veel goden hadden dierlijke eigenschappen: de Egyptische god Anubis had de kop van een jakhals en zelfs Jezus Christus werd vaak als dier afgebeeld, namelijk als lam. Maar de oude Egyptenaren zagen heus wel verschil tussen Anubis en een gewone jakhals die het dorp binnensloop om kippen te snaaien en geen enkele christelijke slager heeft het lam op zijn hakblok ooit verward met Jezus. We denken meestal dat theïstische religies de grote goden heilig verklaarden. We vergeten meestal dat conference room enschede ze ook de mens op een voetstuk plaatsten. Tot dan toe was Homo sapiens maar één acteur in een cast van duizenden. In het nieuwe theïstische drama werd sapiens de centrale held om wie het hele universum draaide.